#124 Kennis Infuus - Je ijzer is niet te laag. Het zit vast!
Een lage ijzerinname is niet je probleem. Je ijzerverwerking ligt juist overhoop.
Steeds meer Nederlandse vrouwen melden ijzergerelateerde klachten: chronische vermoeidheid, brain fog, slecht herstel na sporten en simpelweg een gevoel dat “er iets niet goed zit” met hun energie. Natuurlijk zijn dit redelijk vage klachten. Vaak zijn ze aanleiding voor een bloedonderzoek, waarbij ijzer wordt gemeten. Als hier laag ferritine (de opslagvorm van ijzer) uitkomt, kan dat aanleiding zijn om ijzer te suppleren. Maar wat als die suppletie juist het onderliggende probleem verergert in plaats van oplost?
In de praktijk valt het me steeds vaker op. Vrouwen die ijzer slikken zonder bevestiging dat ze een ijzerinname probleem hebben en vaak dus ook zonder significante verbeteringen rondom de reden dat ze überhaupt ijzer hebben laten meten. De reden? IJzerproblemen zijn zelden puur een kwestie van te weinig inname of te veel verlies. Veel vaker zit het ijzer gewoon vast in je lichaam, waardoor het niet op de juiste plekken komt. En dan is extra ijzer toevoegen niet alleen ineffectief, maar soms ronduit riskant.
Meer dan een voedingstof
IJzer is niet zomaar een voedingsstof. Het is een overgangsmetaal met unieke eigenschappen die aan de basis staan van het leven en energieproductie.
In hemoglobine bindt ijzer zuurstof en zorgt het voor het transport door het bloed. Zonder ijzer in hemoglobinevorm (in bloedonderzoek aangeduid als Hb) gaat je zuurstoftoevoer naar de mitochondriën achteruit. Dit heeft directe impact op je vermogen om energie te produceren en vet te verbranden. Vind je het gek dat ijzerproblemen in relatie staan met vermoeidheid, futloosheid, een slap gevoel, slecht herstel van sporten en al moeten hijgen wanneer je de trap oploopt?
In de mitochondriën speelt ijzer een cruciale rol in cytochromen en ijzer-zwavelclusters (Fe-S clusters). Dit zijn de structuren die het mogelijk maken om elektrische energie uit je voeding of “lading” vanuit licht om te zetten in bruikbare vormen van energie en arbeid (via ATP-productie). Zonder ijzer is er geen elektronentransportketen en dus geen ATP-productie mogelijk. Bovendien kunnen ijzeratomen licht absorberen en elektrische signalen geleiden. Het functioneert als een geleidend materiaal dat betrokken is bij het verwerken van elektromagnetische energie en informatie op celniveau.
Je lichaam reguleert de opslag, het transport en de mobilisatie van ijzer daarom extreem nauwkeurig via je biologische klok, hormonale systemen, de lever, immuuncellen en de darmen. Mits die systemen goed “getuned” zijn. En dat is precies waar vaak het daadwerkelijke probleem ligt!
Hoe suppleren ineens gevaarlijk wordt…
Er zijn grofweg 3 manieren waarop meetbare ijzerproblemen kunnen ontstaan.
Een inname probleem
Een verwerkings/signalering probleem
Een uitscheidingsprobleem
Inname problemen gaan uiteraard over een tekort aan ijzerinname via de voeding. Bijvoorbeeld wanneer je een veganistisch dieet hanteert of een maagprobleem hebt. Uitscheidingsproblemen gaan over een onvermogen om een teveel aan ijzer kwijt te raken via bijvoorbeeld de ontlasting of menstruatiebloed (bijvoorbeeld door PMS klachten of andere menstruatieproblemen). Deze vormen zijn redelijk recht toe recht aan ten opzichte van het enorm brede scala aan dingen die mis kunnen gaan op het gebied van signalering of verwerkingsproblemen.
Toch is die tweede categorie juist waar een afwijkende ijzertest door komt. Bovendien is de afwijking in ijzerwaarden en ijzerhuishouding niet de hoofdbrand, maar slechts een rookpluim die afkomt van de daadwerkelijke brand. Het is dus vaak een signaal dat er onder je motorkap een groter probleem heerst.
Hoe je een typisch inname probleem herkent
Hier zie je typisch:
Laag ferritine (opslag raakt leeg)
Hoge transferrine of TIBC (lichaam probeert meer ijzer te vervoeren)
Lage transferrine saturatie (TSAT)
Laag serum ijzer
Belangrijk is dat je hier geen verhoogde ontstekingswaarden ziet, geen darmontsteking en geen signalen van leptineresistentie (zoals verstoorde bloedsuiker/insulineresistentie of sterk afwijkende schildklierwaarden). In dit geval kan gerichte suppletie of gewoon dieetaanpassing met meer rood vlees helpen.
Een ijzer verwerkingsprobleem
Veel vaker zien we een normaal of zelfs hoog ferritine, terwijl er toch klachten zijn en het beschikbare ijzer laag is (lage TSAT, laag serum ijzer). Dit wijst op een verwerkings- of signaleringsprobleem. Het ijzer is er wel, maar kan niet vrij stromen naar het beenmerg (voor bijvoorbeeld hemoglobine-aanmaak), verwerking van neurotransmitters of mitochondriale energieproductie.
Een greep uit de onderliggende problemen.
Hier zijn een aantal van de belangrijkste oorzaken die ik in de praktijk tegenkom:
Laag maagzuur (hypochlorhydrie): Non-heemijzer uit plantaardige bronnen moet eerst worden gereduceerd van Fe³⁺ naar Fe²⁺. Zonder voldoende maagzuur lukt dat niet. Stress, medicatie (zoals maagzuurremmers), leeftijd of infecties spelen vaak een rol.
Lage redox-capaciteit: Je cellen hebben een hoge “elektrische lading” nodig (goede NADH/NAD⁺-ratio en mitochondriale functie) om ijzer op te nemen en te verwerken. Bij mitochondriale disfunctie of andere energielekken hapert dit proces.
Kopertekort of -verwerkingsprobleem: Ceruloplasmine is een koper-afhankelijk enzym dat Fe²⁺ oxideert tot Fe³⁺, zodat ijzer goed aan transferrine kan binden voor opname en transport door je lichaam. Zonder voldoende functioneel koper (of ceruloplasmine-activiteit) blijft ijzer vastzitten.
Ontsteking (acuut of chronisch): Ontstekingsgerelateerde stoffen stimuleren de lever om hepcidine aan te maken. Dit zorgt ervoor dat er meer ijzer uit omloop wordt gehaald voor afbraak zodat de ontstekingsbron beter geremd kan worden. Het gevolg is minder ijzeropname uit de darm én ijzer blijft opgeslagen in witte bloedcellen. Toch gaat je transferrine (ijzervervoerder) omhoog door ontsteking, dus je snapt dat als je niet weet van deze dynamiek een ijzerlabresultaat moeilijk te duiden kan zijn.
Leptineresistentie: Leptineregulatie beïnvloedt de ijzerhomeostase (onder andere via hepcidine). Bij resistentie raakt de mobilisatie verstoord. Vaak in combinatie met inflammatie en mitochondriale problemen.
Trage schildklier (hypothyreoïdie): Beïnvloedt maagzuurproductie, ijzerabsorptie en aanmaak van rode bloedcellen. Bij schildklierproblemen kan je op den duur dus ook zeker een vertekend ijzer beeld verwachten en uiteraard vermoeidheidsklachten.
Oestrogeendominantie: Kan leiden tot ijzer vasthouden in opslag. Hevige menstruatie (door oestrogeendominantie) kan soms ook een manier van het lichaam zijn om overtollig ijzer kwijt te raken. Een soort “nooddump”.
Zoals ik al zei, zijn dit een aantal veel voorkomende onderliggende problemen. Maar er zijn er zeker nog een heel aantal meer. Als het goed is krijg je zo in ieder geval een beeld dat ijzer het topje van de ijsberg is.
Waarom alleen ferritine meten misleidend is
Bij de huisarts wordt vaak alleen ferritine bepaald. Maar dat geeft een incompleet en soms zelfs een misleidend beeld. Vooral als er sprake is van ontsteking.
Een goed ijzerpanel omvat minimaal:
Ferritine (opslag + acute fase)
Transferrine en TIBC (vervoerscapaciteit)
Transferrine saturatie (TSAT) de beste maat voor beschikbaar ijzer
Serum ijzer (vrij circulerend ijzer)
Hemoglobine (Hb) en eventueel MCV/MCH
CRP (of bezinking), essentieel om ontsteking te detecteren
Ceruloplasmine (koperstatus)
Vitamine D
Leptine-markers (met eventueel bloedsuiker, insuline en een schildklierpaneel)
Met dit volledige plaatje kun je zien of het een simpel inname-probleem is, of een dieper verwerkings-/signaleringsprobleem.
Bevrijd je ijzer
Ik ga ervan uit dat het zo duidelijker is dat een ijzerprobleem vaak onderdeel is van een groter onderliggend probleem.
Als er één boosdoener is die op den duur ijzerproblemen geeft, dan is het laaggradige ontsteking. Ontsteking is simpelweg een opruimingsproces van het immuunsysteem. Het zijn de signaalstoffen die hierbij vrijkomen die aanzetten tot verandering van ijzermetabolisme en opname. De eerste stap voor het verhelpen van je ijzerprobleem is dus bepalen of je mogelijk ontstekingsklachten hebt en waar deze vandaan komen.
Wanneer je met ontsteking aan de slag gaat, kom je al snel op het thema leptinegevoeligheid, energielekken en mitochondriale functie. Om opruimingsprocessen van het immuunsysteem volledig af te kunnen ronden, is er nu eenmaal energie nodig. Heb je “lekkende” darmen, is je dag-nacht ritme ver te zoeken, kom je slaaptekort, overtrain je jezelf in de sportschool, zit je de hele dag in een zee van EMF’s, is je vitamine d te laag en ga maar door… Dan wordt het lastig om je interne brand te blussen en je ijzerhuishouding te normaliseren.
Je kunt suppleren wat je wilt of zelfs rood vlees eten wat je wilt, maar als inname niet het hoofdprobleem is, dan gaat ijzer nooit de goede kanten op. Sterker nog, wanneer vrij ijzer zich opstapelt in je systeem kan het zelfs bijdragen aan oxidatie (haast letterlijk “roest”) en daarmee verdere ontsteking.
De eerste stappen richting het verhelpen van je ijzerproblemen en gerelateerde klachten is dus wederom het rechtzetten van je basis van het bioritme, je darmgezondheid, je schildklierfunctie en je mitochondriale functie.
Omdat ijzerverwerkingsproblemen een bredere aanpak nodig hebben dan simpelweg meer ijzer eten en we hier sinds het begin van ons werk wekelijks vragen over krijgen, hebben we op N1 Project nu eindelijk een volledig IJzer Protocol uitgewerkt.
In het N1 IJzer Protocol nemen we je nog concreter mee in waarom ijzer zo belangrijk is, helpen we je nauwkeurig onderscheiden waar jouw kink in de kabel zit en geven we je de belangrijkste biohacks en leefstijlaanpassingen om je ijzerproblemen en bijbehorende klachten blijvend te verhelpen. Via deze link lees je meer over het IJzer Protocol en kun je direct starten met dit proces.
De eerste reacties van deelnemers waren als volgt:
Hoe dan ook, tot zover dit kennis infuus. Check ook zeker nog even onze N = 1 Podcast over IJzer als je dat nog niet gedaan had.
Laat me weten als je vragen hebt, lees nog even het nieuws onder het artikel en ik spreek je in de volgende.
Tot dan,
Lars
Masterclass in Limburg
Komende week geef ik een Masterclass in omgeving Roermond. Je kunt je aanmelden door een mailtje te sturen naar info@debewustezaak.nl Leuk om je daar te zien!
De Nieuwste N = 1 Podcast
PS: Heb je andere klachten en wil je meer informatie over onze 1:1 trajecten voor een gerichte en intensieve aanpak? Plan dan een vrijblijvende intakemet ons zodat we je een prognose kunnen geven van je behandelopties en bloed- + eventueel ontlastingsonderzoek kunnen gaan doen. Met een goed plan én consistente inzet is er zoveel meer mogelijk dan je denkt.
PPS: Wil je samen in een community van like-minded health fanaten grote stappen maken met je klachten of gezondheidsdoelen? Sluit je dan vandaag nog aan bij N1 Project, om toegang te krijgen tot de meest uitgebreide University rondom kwantum health en gezondheidsoptimalisatie, online- en offline events en support van experts en lotgenoten, zodat je niets meer hoeft “uit te leggen” maar in een rechte lijn voorwaarts kan gaan bewegen. Meer informatie en aanmelden via N1 Project.
Podcasts:
N = 1 Podcast - Verkort je Health-curve met onze waardevolste inzichten
N1 High-Performance-Reeks - Deep-dive in Gezondheid Optimalisatie met Mike de Boer
Persoonlijke Podcastoptredens - Een lijst van alle podcasts waarin ik verschenen ben.
Aanbevolen door mij:
Naast de elementen van de natuur maak ik gebruik van de volgende bescheiden selectie van hulpmiddelen en tools:
MORNINGSTARSSLEEPS - Op maat gemaakte matrassen voor natuurlijke slaaphouding.
GRUTTO - Mijn favoriete lokale Vlees en Vispakketten
CHROMA LIGHT- Beste UV/Vitamine D Licht Therapie Device (15% korting met code N1PROJECT)
EARTHRUNNERS - Aardende Schoenen en Slippers
DAYLICHT COMPUTER - Kindvriendelijke, zonlicht tablet zonder blauw licht
NOORDCODE - Hoogwaardige Voedingsupplementen (korting met code N1PROJECT)
LOPTIMIZE - 100% Rood licht Lampen
BIONAUT - Blue Light Blockers en Anti-Blauw Licht Brillen (10% korting met code N1PROJECT)
Samenwerken
In 24 weken van je klachten af
Jaaropleiding Kwantum Biologisch Therapeut
Boek me als spreker
Plan een Educatief Consult met me
Verspreid het Kennis Infuus!
Via onderstaande button kan je dit bericht delen en je vrienden, familie en kennissen laten abonneren op het Infuus. Mijn dank is eeuwig 🙏🏼